23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie dotyczącej kredytu konsumenckiego, w której kredytobiorca zakwestionował sposób informowania o kosztach przez bank. Wskazywał on na brak przejrzystości wynikający z podawania dwóch wartości: „całkowitej kwoty kredytu” (tzw. kredytu netto) oraz „kwoty kredytu brutto”. Ponadto podniósł zarzut naliczania odsetek od kwot, które faktycznie nie zostały mu udostępnione do wykorzystania.
Przed sądem krajowym konsument domagał się zastosowania tzw. sankcji kredytu darmowego, umożliwiającej spłatę zobowiązania bez odsetek i innych kosztów. Sąd krajowy skierował do TSUE pytanie prejudycjalne, dotyczące zgodności praktyki polegającej na naliczaniu odsetek od kosztów ubezpieczenia z dyrektywą o kredycie konsumenckim. Trybunał udzielił odpowiedzi negatywnej.
W uzasadnieniu wyroku TSUE podkreślił, że pojęcia „całkowitej kwoty kredytu” oraz „całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta” wzajemnie się wykluczają. Oznacza to, że całkowita kwota kredytu nie może obejmować kosztów takich jak składki ubezpieczeniowe czy inne opłaty, do których poniesienia zobowiązany jest konsument.
Trybunał przypomniał również, że stopa oprocentowania kredytu odnosi się wyłącznie do kwoty faktycznie wypłaconej konsumentowi. W konsekwencji bank nie ma prawa naliczać odsetek od środków przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu, które nie zostały konsumentowi udostępnione. Jednocześnie TSUE wskazał, że brak możliwości wliczenia tych kosztów do całkowitej kwoty kredytu nie wyklucza ich pobierania — mogą one być uwzględnione np. poprzez odpowiednie ukształtowanie oprocentowania wypłaconej kwoty. Takie podejście ma zapewniać zarówno sprawne funkcjonowanie rynku kredytów konsumenckich, jak i jego przejrzystość, umożliwiając konsumentom łatwiejsze porównywanie ofert, m.in. dzięki wskaźnikowi RRSO.
Wyrok TSUE stanowi istotną i korzystną zmianę dla kredytobiorców złotówkowych. Trybunał jednoznacznie przesądził, że banki nie mogą naliczać odsetek od kwot, które nie zostały faktycznie wypłacone klientowi. Oznacza to ograniczenie możliwości generowania dodatkowych zysków przez banki z tytułu kosztów takich jak prowizje czy ubezpieczenia.
Rozstrzygnięcie to znacząco wzmacnia ochronę konsumentów i podważa stosowane w wielu umowach praktyki polegające na oprocentowaniu środków niewypłaconych. W konsekwencji może to prowadzić do uznania niektórych postanowień umownych za niezgodne z prawem, a nawet — w określonych przypadkach — do nieważności umowy lub zastosowania sankcji kredytu darmowego.
Na szczególną uwagę zasługuje również podkreślona przez TSUE konieczność zapewnienia konsumentom jasnych i zrozumiałych informacji dotyczących warunków kredytu. Przejrzystość ta jest kluczowa, aby konsument miał pełną świadomość zakresu swoich zobowiązań i konsekwencji zawieranej umowy.
